Rozdzielność majątkowa – kilka rad na przyszłość

Rozdzielność majątkowa

Foto ze strony www.swiatkwiatow.pl

Często w mojej pracy spotykam się z sytuacjami, że wierzyciel otrzymuje klauzulę wykonalności wydaną na wcześniejszy tytuł egzekucyjny przeciwko małżonkowi dotychczasowego dłużnika. Jest to niezwykle częste zjawisko. Niejednokrotnie małżonkowie dłużników wydają się być zaskoczeni faktem długów swojego „ślubnego”. Niestety życie płata rożne figle.

Małżonkowie z różnych powodów decydują się na ustanowienie rozdzielności majątkowej. Niekiedy jest to następstwo separacji, ale w wielu wypadkach jest to wspólna decyzja małżonków w celu zabezpieczenia majątku w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej przez jedno z nich.

Rozdzielność majątkowa to ustrój majątkowy małżeński, który charakteryzuje się tym, że nie występuje w nim majątek wspólny małżonków, lecz jedynie dwa majątki osobiste, z których każdy należy do jednego z małżonków. Są one odrębne od siebie w sensie prawnym. Każde z małżonków zarządza samodzielnie swoim majątkiem.

Sytuacja taka nie wyklucza jednak możliwości wspólnego nabywania przez małżonków różnego rodzaju praw (np. własności mieszkania, samochodu itp.). Przedmioty te należą wówczas do małżonków na zasadach współwłasności. Każde z małżonków ma prawo do określonego udziału w nabytej rzeczy.

Rozdzielność majątkową można ustanowić w dwojaki sposób.  Może powstać przed zawarciem małżeństwa. W tym celu trzeba spisać u notariusza umowę majątkową małżeńską. Nic nie stoi też na przeszkodzie, aby rozdzielność wprowadzić po ślubie. Aby to zrobić, wystarczy zawrzeć przed notariuszem umowę majątkową albo wnieść pozew do sądu.

PRZED NOTARIUSZEM

W przypadku umowy zawieranej przed notariuszem niezbędne jest zgodne oświadczenie woli obu stron. W przypadku raku zgody jednego z małżonków notariusz nie ma prawa ustanowić rozdzielności majątkowej. W umowie zakreśla się również termin, od którego umowa ta ma obowiązywać, choć zazwyczaj przyjmuje się dzień podpisania umowy za jej początek.

Od 20 stycznia 2005 r., udając się do notariusza w celu umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, małżonkowie mogą wybrać system umownej rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków. W zasadzie nie różni się on niczym od klasycznej rozdzielności majątkowej. Jego odmienność ujawnia się dopiero w momencie ustania małżeństwa lub ustania rozdzielności majątkowej (np. w drodze zawarcia umowy ustanawiającej wspólność). Wówczas możliwe jest żądanie wyrównania różnicy w dorobkach (w przyroście wartości majątków) między małżonkami, czyli małżonek, którego dorobek jest mniejszy niż dorobek drugiego małżonka (bo np. prowadził dom, wychował dzieci, stan jego zdrowia nie pozwalał mu osiągać wyższych dochodów), może żądać wyrównania dorobków przez zapłatę lub przeniesienie prawa. Wyrównania dorobków mogą dokonać umownie sami małżonkowie. Jeśli jednak nie dojdą w tym zakresie do porozumienia co do sposobu lub wysokości wyrównania, wówczas rozstrzygnie za nich sąd.

– WAŻNE: W notarialnej umowie małżeńskiej można nie tylko wprowadzić rozdzielność, ale również dokonać podziału majątku wspólnego. W takiej sytuacji małżonkowie  powinni określić, jakie przedmioty stanowią ich majątek wspólny i jaka jest ich wartość, oraz dokonać zgodnego ich podziału.

PRZED SĄDEM
Ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd można domagać się wówczas, gdy między małżonkami nie ma zgody co do tej kwestii i nie można tego zrobić w drodze umowy przed notariuszem. Żądanie takie musi być uzasadnione ważnymi powodami. W praktyce będą to sytuacje natury majątkowej polegające na: trwonieniu majątku wspólnego na skutek hulaszczego trybu życia, alkoholizmu, rażącej niegospodarności itp., uchylaniu się od pomnażania i utrzymywania substancji majątku wspólnego albo też zatrzymaniu tego majątku wyłącznie dla siebie i niedopuszczeniu współmałżonka do korzystania z niego. Mogą to być także okoliczności o charakterze niemajątkowym, np. faktyczna separacja małżonków, zaistnienie podstaw do domagania się rozwodu itp. Ważnych powodów nie stanowią natomiast okoliczności niezawinione przez małżonka bądź niezależne od jego woli, np. długotrwała choroba.
Zniesienie wspólności majątkowej może nastąpić tylko w czasie trwania małżeństwa, gdy istnieje między małżonkami wspólność majątkowa.
Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W związku z tym sąd ma obowiązek w sentencji wyroku oznaczyć dokładnie datę (dzień, miesiąc, rok), w której powstanie rozdzielność majątkowa.

-WAŻNE: Pozew w sprawie ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej trzeba skierować do wydziału rodzinnego sądu rejonowego, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne zamieszkanie, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze stale przebywa. W braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej (czyli tej, której zachowanie jest przyczyną wprowadzenia rozdzielności), a gdy i tej podstawy nie ma – sąd miejsca zamieszkania powoda, czyli osoby, która domaga się wprowadzenia rozdzielności.

Reasumując podpowiem coś z własnego doświadczenia zawodowego osobom pozostającym w związku małżeńskim z „przedsiębiorcami”. W tych niepewnych dla wszystkich czasach, a w szczególności dla osób prowadzących różnego rodzaju działalności gospodarcze, w celu zabezpieczenia majątku wspólnego małżonków radzę zastanowić się poważnie nad ustanowieniem rozdzielności majątkowej małżonków po uprzednim formalnym przekazaniu składników majątku na współmałżonka niebędącego przedsiębiorcą…. W razie niepowodzenia w prowadzeniu własnej firmy, wierzyciele mają bardzo ograniczoną możliwość egzekwowania swoich należności z majątku wspólnego małżonków. Taka sytuacja wymaga oczywiście głębszego zastanowienia się i „stuprocentowej pewności” współmałżonka .

Przeczytaj również :